Παναγία Μυρτιδιώτισσα: Η ιστορία πίσω από το όνομα της Θαυματουργής εικόνας

Η Θαυματουργή εικόνα της Παναγίας η οποία βρέθηκε στα Κύθηρα, τον 14ο αιώνα, ονομάζεται Παναγία η Μυρτιδιώτισσα. Η παράδοση αναφέρει ότι το προσωνύμιο της εικόνας οφείλεται στον βοσκό που βρήκε την είκονα, σε ένα μέρος γεμάτο από μυρτιές.

Σήμερα με το όνομα αυτό ονομάζονται εκκλησίες, μονές, και γενικά οι εικόνες με παράσταση της Παναγίας με μυρτιές.

Η εικόνα φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Μυρτιδίων στα Κύθηρα.

Στις 24 Σεπτεμβρίου, 40 ημέρες μετά την Κοίμηση της Θεοτόκου, εμφανίστηκε η Παναγία στον βοσκό και του είπε να ψάξει για την εικόνα που είχε έρθει σε εκείνο το μέρος πολλά χρόνια πριν.

Ο βοσκός έπεσε στο έδαφος, γεμάτος δέος, προσευχόμενος προς τη Θεοτόκο. Μόλις σηκώθηκε και γύρισε, είδε την εικόνα στα κλαδιά μιας μυρτιάς. Κλαίγοντας από χαρά, έφερε την εικόνα σπίτι του και είπε σε όλους τους φίλους και συγγενείς την ιστορία της ανεύρεσής της.

Όταν ξύπνησε την επόμενη μέρα η εικόνα έλειπε, και ο βοσκός φοβήθηκε μήπως είχε κλαπεί. Με βαριά καρδιά γύρισε με τα πρόβατά του στον τόπο της ανεύρεσης, αλλά εκεί είδε πάλι την εικόνα στα κλαδιά της μυρτιάς όπου την είχε πρωτοβρεί.

Δοξάζοντας τον Θεό την πήρε πάλι σπίτι του, αλλά τη νύχτα η εικόνα εξαφανίστηκε όπως και την πρώτη φορά.

Όταν η εξαφάνιση και επανεμφάνιση της εικόνας συνέβη και τρίτη φορά, κατάλαβε ότι ήταν θέλημα της Μητέρας του Θεού η εικόνα να παραμείνει εκεί που είχε πρωτοβρεθεί.

Η ανέγερση του ναού και το μεγάλο Θαύμα της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας

Μια μικρή εκκλησία χτίστηκε εκεί όπου βρέθηκε η εικόνα και ονομάστηκε Μυρτιδιώτισσα. Το κτήριο μεγάλωσε με τα χρόνια, και πολλά θαύματα λέγεται πως συνέβησαν εκεί.

Στο τέλος του 16ου αιώνα ο Θεόδωρος Κουμπριανός, ένας απόγονος του βοσκού που βρήκε την εικόνα, ζούσε στο χωριό Κουσουμάρι. Ήταν παράλυτος, αλλά πίστευε ακράδαντα ότι η Μητέρα του Θεού θα τον θεράπευε. Κάθε χρόνο, στις 24 Σεπτεμβρίου, έστελνε ένα μέλος της οικογένειάς του να ανάψει ένα κερί στη χάρη Της γι’ αυτόν.

Μια χρονιά ζήτησε να τον πάνε μέχρι εκεί, για να την προσκυνήσει ο ίδιος. Κατά τη διάρκεια της αγρυπνίας ακούστηκε έντονος θόρυβος από την κατεύθυνση της θάλασσας.

Το εκκλησίασμα έτρεξε να φύγει, πιστεύοντας ότι επιτίθενταν πειρατές. Ο παραλυτικός ζήτησε τη βοήθεια της Παναγίας, κι έξαφνα άκουσε μια φωνή από την εικόνα να του λέει να σηκωθεί και να τρέξει να σωθεί.

Σηκώθηκε, περπάτησε, σύντομα άρχισε να τρέχει και πρόφτασε τους συγγενείς του, που καταχάρηκαν βλέποντας το θαύμα.

Ο θόρυβος δεν προερχόταν από επιδρομή πειρατών, και όλοι τότε κατάλαβαν ότι ο θόρυβος ήταν σημείο της Θείας Πρόνοιας, ώστε ο παραλυτικός να μείνει μόνος του στην εκκλησία με την εικόνα.

Από τότε η οικογένεια του Κουμπριανού γιόρταζε την ημέρα της γιορτής της Μυρτιδιώτισσας με ιδιαίτερη λαμπρότητα σε ανάμνηση του θαύματος.

Η Αρτοκλασία έχει τις ρίζες της στα χρόνια των Αποστόλων. Γι᾿ αυτό, πέρα από το κρασί και το λάδι που προσφέρουμε, οι άρτοι πρέπει να είναι έξι στον αριθμό, οι πέντε εις ανἀμνηση του θαύματος του Κυρίου στην Έρημο (Κατά Ματθ. ιδ΄ 13-21), που με τα πέντε ψωμιά χόρτασε το πλήθος ολόκληρο που προσήλθε να ακούσει τη διδασκαλία Του. Ο έκτος άρτος προσφέρεται στο ναό. Έτσι, μετά την τέλεση της Αρτοκλασίας, οι πέντε άρτοι τεμαχίζονται και διανέμονται στους πιστούς προς «αγιασμό και ίαση ψυχής και σώματος».

Αυτοί οι άρτοι δεν προσφέρονται για την τέλεση της Θείας Λειτουργίας. Δε φέρουν σφραγίδα ως το πρόσφορο, προϋποθέτουν διαφορετική παρασκευή και έχουν πλέον γλυκιά γεύση.

Το κείμενο δημοσιευθηκε στην έντυπη εφημερίδα «Κιβωτός της Ορθοδοξίας»

Μπορούμε να προσφέρουμε άρτους στο ναό οποιαδήποτε χρονική στιγμή. Συνηθίζεται την παραμονή της ονομαστικής εορτής αυτού που τα προσφέρει, όταν γενικά συμβαίνει κάτι ευχάριστο και χαρμόσυνο στη ζωή μας και θέλουμε να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη μας και δοξολογία μας προς το Θεό, αλλά και άλλοτε, σε κάθε ιδιαίτερη στιγμή της καθημερινότητάς μας, στην απαρχή μιας νέας εργασίας, στο ξεκίνημα μιας νέας επιχείρησης κ.ά.

Όταν προσφέρουμε τους άρτους, γράφουμε και ονόματα υπέρ υγείας, τα οποία ο ιερέας λειτουργός εκφώνως διαβάζει και δέεται υπέρ αυτών και όλων των πιστών. Όχι, όμως, ονόματα κεκοιμημένων. Στην Αρτοκλασία γράφουμε μόνο ονόματα ζώντων, μιας και ο ιερέας εύχεται υπέρ υγείας. Όσα ονόματα κεκοιμημένων θέλουμε να μνημονεύσει ο ιερέας, τα γράφουμε ξεχωριστά, όχι μαζί με την Αρτοκλασία, και τα δίνουμε μαζί με πρόσφορο, όπου εκεί πάλι μπορούμε σε ξεχωριστά χαρτιά να γράψουμε ονόματα υπέρ υγείας και υπέρ αναπαύσεως.

Προσέχουμε τα ονόματα στην Αρτοκλασία (αλλά και στο πρόσφορο πάντα) να ανήκουν σε βαπτισμένους πιστούς, να είναι ορθόδοξα και ελληνικά. Ευανάγνωστα, καθαρογραμμένα και πάντα σε γενική πτώση (π.χ. Δημητρίου, Γεωργίου…), προς καλύτερη και αρτιότερη εξυπηρέτηση και χρήση από τον ιερέα.

Και, ασφαλώς, ας γνωρίζουμε ότι η τέλεση Αρτοκλασίας απλώς και άπαξ του έτους ή, σε άλλες περιπτώσεις, από συνήθεια, όταν εγγίζει η ονομαστική μας εορτή, από μόνη της και χωρίς να συνοδεύεται από τη συμμετοχή του πιστού στη μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας, δε μπορεί να λειτουργήσει «μαγικά» και «μυστηριακά», αν απουσιάζει το ορθόδοξο βίωμα και η ορθοπραξία.

Με την καθιέρωση της εορτής της Παγκοσμίου Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού διαιωνίζεται στο διηνεκές η επαλήθευση του ψαλμικού στίχου: ¨υψωθήσομαι εν τοις έθνεσιν, υψωθήσομαι εν τοις λαοίς¨(ψαλμ. 45,11). Και πράγματι υψώθηκε ο Ιησού διότι σταυρώθηκε σε μέρος υψηλόν και επηρμένον, ώστε να είναι ορατός από όλο το πλήθος των ανθρώπων.

Υψώθηκε ο Χριστός, διότι γνωστοποιήθηκε και κηρύχθηκε σε ολόκληρη την οικουμένη όχι μόνο η Σταυρωσή Του, αλλά και η Ανάστασή Του διά των μαθητών και Αποστόλων Του.

Υψώθηκε ο Κύριος διότι ύψωσε διά της σταυρικής Του θυσίας την ανθρώπινη φύση στο ύψος της θεώσεως. Αυτή είναι η πρώτη ύψωση του Τιμίου Σταυρού που έγινε μέσα σε θλίψη και οδύνη μεγάλη στο Γολγοθά.

Αλλά διά του Σταυρού ο διάβολος κατατροπώνεται, η αμαρτία λύεται, ο Άδης σκυλεύεται, ο Χριστός ανίσταται, ο θάνατος καταργείται και η ανθρώπινη φύση διά του προσώπου του Ιησού κάθεται πλέον εκ δεξιών του Πατρός και μπορούμε πλέον να λέμε ότι πάσα ευλογία μέσω του Σταυρού προήλθε και προέρχεται στην κτίση.

Επομένως ο Σταυρός είναι η φανέρωσις του Χριστού μέσα στον κόσμο, για τούτο η εκκλησία πανηγυρικά ψάλλει: ¨ιδού γαρ ήλθε διά του Σταυρού χαρά εν όλω τω κόσμω ¨.

Το 326 μ.Χ. όμως ένα χρόνο μετά την Α΄Οικουμενική Σύνοδο η Αγία Ελένη πήγε στα Ιεροσόλυμα να προσκυνήσει τους Αγίους Τόπους και να ευχαριστήσει τον Θεό για τις νίκες και τις θριαμβευτικές επιτυχίες του υιού της και πρώτου χριστιανού αυτοκράτορα Κωνσταντίνου. Τότε έβγαλε από την αφάνεια τα ιερά προσκυνήματα και έκτισε λαμπρούς ναούς.

Θέλησε να κτίσει λαμπρό ναό στο τόπο του Γολγοθά εκεί που σταυρώθηκε ο Χριστός.

Εκεί όμως πριν από 200 χρόνια ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Αδριανός για να εμποδίσει τους Χριστιανούς να προσκυνούν τον ιερό τόπο είχε χτίσει ειδωλολατρικό ιερό αφιερωμένο στην Αφροδίτη.

Η Αγία Ελένη κατεδάφισε τον ειδωλολατρικό ναό ξεκαθάρισε τον τόπο κι έκτισε έναν χριστιανικό ναό. Αμέσως μετά αναζήτησε τον Τίμιο του Κυρίου Σταυρό και με την βοήθεια του Κυρίου τον βρήκε παραχωμένο μέσα στη γη.

Η Αγία Ελένη ανέσυρε τρεις σταυρούς

Η Αγία Ελένη ανέσυρε τρεις σταυρούς και απορία όλων ήταν ποιος ήταν ο Σταυρός του Κυρίου.

Ο Πατριάρχης Μακάριος έδωσε την λύση: πλησίασε με τους τρεις σταυρούς το φέρετρο μιας νεκρής.

Μόλις ακούμπησε πάνω της το Τίμιο Ξύλο εκείνη ανεστήθη. Έτσι όταν τελείωσε ο Ναός της Αναστάσεως και με κάθε λαμπρότητα έγιναν τα εγκαίνιά του στις 14 Σεπτεμβρίου του 336.

Ο Πατριάρχης επειδή το πλήθος του λαού ήταν πολύ, για να δουν όλοι και να προσκυνήσουν τον Τίμιο του Κυρίου Σταυρό, ανέβηκε στον άμβωνα του ήταν στη μέση του Ναού και ύψωσε το Τίμιο Ξύλο και οι πιστοί προσκυνούσαν κράζοντας:΄Κύριε ελέησον΄.

Από τότε καθιερώθηκε η εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού και η εκκλησία στη μέση του Ναού υψώνει τον Σταυρό μέσα σε βασιλικό γιατί ήταν το φυτό που είχε φυτρώσει στο σημείο εκείνο που εκρύπτετο ο Σταυρός.

H δεύτερη Ύψωση

Έχουμε όμως και τρίτη Ύψωση που έγινε το 614 μ.Χ.

Τότε οι Πέρσες κυρίευσαν τα Ιεροσόλυμα και μέσα στα λάφυρα που πήραν άρπαξαν και τον Τίμιο Σταυρό και μαζί Του ως αιχμάλωτο και τον Πατριάρχη Ζαχαρία. Ο Αυτοκράτορας Ηράκλειος όμως κατόρθωσε να νικήσει τους Πέρσες, απελευθέρωσε τον Πατριάρχη και με τιμές έφερε πίσω τον Τίμιο Σταυρό.

Στις 14 Σεπτεμβρίου του 614 ανηφόρισε με τον Τίμιο Σταυρό προς τον Γολγοθά. Ξαφνικά όμως σταμάτησε, τα πόδια του καρφώθηκαν στη γη και ήταν αδύνατο να προχωρήσει. Τότε ο Πατριάρχης του είπε να βγάλει τα υποδήματά του και το βασιλικό του στέμμα.

Μόλις το έκανε ξεκίνησε και έτσι ανυπόδητος και ταπεινός ανηφόρισε κρατώντας το Τίμιο Ξύλο που το ύψωσε για τρίτη φορά στον άμβωνα του Ναού της Αναστάσεως κι ο λαός με κατάνυξη έψαλε: ΄Σώσον Κύριε τον λαό σου΄.

Σήμερα υψώνοντας τον Σταυρό προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα και ψάλλοντας το ΄Κύριε ελέησον΄ομολογούμε ότι ανεβαίνοντας ο Χριστός στον Σταυρό ήθελε να ενώσει τα πέρατα της γης, το πλάτος, το μήκος, το βάθος και το ύψος εν τω σωματί Του ώστε να έχουμε διά Αυτού την προσαγωγή προς τον Πατέρα.