Σταυρολούλουδα από την εκκλησία: Τι σημαίνουν και τι τα κάνουμε όταν τα πάρουμε;

Η τρίτη Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι αφιερωμένη στον Τίμιο και Ζωοποιό Σταυρό του Κυρίου και ονομάζεται Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως. Πρόκειται για μία από τις πιο κατανυκτικές στιγμές της περιόδου της νηστείας, καθώς η Εκκλησία προβάλλει στο κέντρο του ναού τον Σταυρό, καλώντας τους πιστούς να τον προσκυνήσουν με ευλάβεια και πίστη.

Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας ή μετά την προσκύνηση του Σταυρού, μοιράζονται στους πιστούς μικρά λουλούδια ή μικρά μπουκετάκια, γνωστά ως Σταυρολούλουδα. Πολλοί τα παίρνουν με ευλάβεια, αλλά συχνά αναρωτιούνται ποιος είναι ο συμβολισμός τους, τι πρέπει να τα κάνουν και πώς να τα φυλάξουν.

Γιατί μοιράζονται τα Σταυρολούλουδα

Το έθιμο των Σταυρολούλουδων συνδέεται άμεσα με τη μεγάλη αυτή εορτή της Εκκλησίας. Κατά την ακολουθία της Κυριακής της Σταυροπροσκυνήσεως, ο Σταυρός τοποθετείται πάνω σε έναν δίσκο ή σε έναν στολισμένο χώρο στο κέντρο του ναού, συνήθως πάνω σε άνθη.

Τα λουλούδια αυτά δεν βρίσκονται εκεί τυχαία. Συμβολίζουν τη ζωή, την ελπίδα και την πνευματική άνοιξη που φέρνει ο Σταυρός του Χριστού στον κόσμο. Όπως τα λουλούδια ανθίζουν και σκορπούν ευωδία, έτσι και ο Σταυρός γίνεται πηγή ζωής, παρηγοριάς και σωτηρίας για τους πιστούς.

Η Εκκλησία τοποθετεί τον Σταυρό στο μέσο της Σαρακοστής για να ενισχύσει πνευματικά τους χριστιανούς που αγωνίζονται με τη νηστεία και την προσευχή. Είναι σαν ένα πνευματικό στήριγμα στη μέση του δρόμου προς το Πάσχα.

Γι’ αυτό και τα λουλούδια που βρίσκονται γύρω από τον Σταυρό μοιράζονται στους πιστούς ως ευλογία.

Τι συμβολίζουν τα λουλούδια του Σταυρού

Τα Σταυρολούλουδα έχουν έναν ιδιαίτερο συμβολισμό μέσα στην Oρθόδοξη παράδοση.

Πρώτα απ’ όλα, θυμίζουν ότι ο Σταυρός, αν και ήταν όργανο μαρτυρίου, έγινε τελικά σύμβολο νίκης και ζωής. Η παρουσία των λουλουδιών γύρω από τον Σταυρό δείχνει ότι μέσα από τη θυσία γεννιέται η Ανάσταση.

Παράλληλα, τα λουλούδια φανερώνουν τη χαρά που προέρχεται από την πίστη. Στην αυστηρή περίοδο της Σαρακοστής, η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως θεωρείται μια μικρή «ανάσα» πνευματικής παρηγοριάς για τους πιστούς.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι πατέρες της Εκκλησίας παρομοιάζουν τον Σταυρό με δέντρο ζωής, από το οποίο ανθίζει η σωτηρία του κόσμου.

Τι κάνουμε τα Σταυρολούλουδα

Τα Σταυρολούλουδα δεν τα παίρνουμε απλώς ως αναμνηστικό από την εκκλησία. Είναι Ευλογημένα λουλούδια, καθώς βρίσκονται δίπλα στον Τίμιο Σταυρό και μεταφέρουν την Ευλογία της ημέρας.

Οι πιστοί τα παίρνουν στο σπίτι τους και τα τοποθετούν στο εικονοστάσι, δίπλα στις εικόνες. Εκεί τα αφήνουν να ξεραθούν φυσικά, ως σημείο Ευλογίας για το σπίτι και την οικογένεια.

Υπάρχει επίσης το έθιμο να τοποθετούν τα Σταυρολούλουδα μέσα στο θυμιατό, όταν καίνε λιβάνι, ώστε να ευωδιάζει ο χώρος μαζί με το θυμίαμα.

Άλλοι τα κρατούν μέσα σε κάποιο προσευχητάρι ή σε ένα μικρό κουτί στο εικονοστάσι, ως ευλογημένο ενθύμιο της ημέρας.

Πώς τα χρησιμοποιούν οι πιστοί

Στην ορθόδοξη παράδοση, τα Σταυρολούλουδα συνδέονται συχνά με την προσευχή και την ευλογία του σπιτιού.

Μερικοί πιστοί, όταν αντιμετωπίζουν μια δυσκολία ή μια ασθένεια στην οικογένεια, παίρνουν λίγα από τα αποξηραμένα λουλούδια και τα βάζουν στο θυμιατό, προσευχόμενοι στον Θεό να δώσει δύναμη και βοήθεια.

Σημαντικό είναι ότι τα λουλούδια αυτά δεν χρησιμοποιούνται με τρόπο μαγικό ή δεισιδαιμονικό. Η αξία τους βρίσκεται στην πίστη και την προσευχή του ανθρώπου και στην ευλογία της Εκκλησίας.

Πώς πρέπει να τα φυλάμε

Τα Σταυρολούλουδα καλό είναι να φυλάσσονται με σεβασμό, καθώς θεωρούνται εκκλησιαστική Ευλογία.

Αν κάποια στιγμή θελήσουμε να τα απομακρύνουμε, δεν τα πετάμε στα σκουπίδια. Η σωστή πρακτική είναι να τα κάψουμε σε καθαρό μέρος ή να τα αφήσουμε στη φύση, σε σημείο όπου δεν θα πατηθούν.

Με αυτόν τον τρόπο δείχνουμε τον σεβασμό που αρμόζει σε κάτι που έχει λάβει εκκλησιαστική Ευλογία.

Το μήνυμα της Κυριακής της Σταυροπροσκυνήσεως

Η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως υπενθυμίζει σε όλους τους πιστούς ότι ο δρόμος προς την Ανάσταση περνά μέσα από τον Σταυρό.

Στη μέση της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η Εκκλησία προβάλλει τον Σταυρό ως πηγή δύναμης, ελπίδας και παρηγοριάς. Είναι μια υπενθύμιση ότι οι δυσκολίες και οι δοκιμασίες της ζωής μπορούν να μεταμορφωθούν σε Ευλογία όταν ο άνθρωπος τις αντιμετωπίζει με πίστη.

Τα μικρά Σταυρολούλουδα που παίρνουν οι πιστοί από την εκκλησία δεν είναι απλώς λουλούδια. Είναι μια συμβολική υπενθύμιση της Ευλογίας του Σταυρού και της πνευματικής πορείας που οδηγεί στο Άγιο Πάσχα.

Κρατώντας τα στο σπίτι μας, θυμόμαστε ότι η πίστη, η προσευχή και η υπομονή είναι τα άνθη που οδηγούν τον άνθρωπο από τον Σταυρό στην Ανάσταση.

Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

Κατά τήν Γ΄ Κυριακή τῶν Νηστειῶν, τῆς Σταυροπροσκυνήσεως, ἡ Ἐκκλησία μας προβάλλει στό κέντρο τῆς λατρευτικῆς καί πνευματικῆς ζωῆς τόν Τίμιο καί Ζωοποιό Σταυρό.

Τόν θέτει πρός προσκύνηση στό μέσον τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ὡς σημεῖο ἐνισχύσεως καί πνευματικοῦ προσανατολισμοῦ, ὄχι σάν σύμβολο ἧττας καί πόνου, ἀλλά ὡς σημεῖο νίκης, ἐλπίδας καί ζωῆς.

Ὁ Σταυρός ὑπενθυμίζει ὅτι ὁ δρόμος τῆς θυσίας δέν ὁδηγεῖ στήν ἀπώλεια, ἀλλά στό φῶς τῆς Ἀναστάσεως, καί ὅτι μέσα ἀπό τήν ταπείνωση καί τήν ἐμπιστοσύνη στόν Θεό γεννιέται ἡ ἀληθινή χαρά.

Στό φῶς αὐτό ἀποκαλύπτεται τό μέτρο τῆς ἀγάπης, τῆς προσφορᾶς καί τῆς εὐθύνης. Ἐκεῖ ἐντάσσονται καί οἱ ἱερατικές κλήσεις, ὡς ἐλεύθερη καί συνειδητή ἀπάντηση στό κάλεσμα τοῦ Χριστοῦ.

Ἡ Ἱερωσύνη δέν ἀποτελεῖ ἀνθρώπινη φιλοδοξία οὔτε προσωπική καταξίωση, ἀλλά χάρισμα καί διακονία σταυρική, προσφορά ζωῆς πρός τόν Θεό καί τόν ἄνθρωπο.

Ὁ νέος πού αἰσθάνεται μέσα του αὐτήν τήν κλήση καλεῖται νά βαδίσει τόν δρόμο τῆς εὐθύνης μέ πίστη, ἐλευθερία καί ἀγάπη.

Ἡ Ἐκκλησία μας, μιλᾶ μέ ἐμπιστοσύνη καί πατρική στοργή στούς νέους ἀνθρώπους πού ἀναζητοῦν νόημα ζωῆς, πού ἀγωνιοῦν γιά τό μέλλον τῆς πατρίδας μας καί πού δέν συμβιβάζονται μέ μιά πορεία χωρίς προσανατολισμό.

Σέ νέους πού ἀγαποῦν τόν Χριστό, σέβονται τήν παράδοση, νιώθουν βαθιά δεμένοι μέ τίς ρίζες τοῦ πολιτισμοῦ μας καί ἐπιθυμοῦν νά προσφέρουν οὐσιαστικά στήν κοινωνία, μέσα σέ ἕνα κόσμο ἀβεβαιότητας καί πνευματικῆς κόπωσης.

Ἡ Ἱερωσύνη δέν ἀποτελεῖ φυγή ἀπό τή ζωή, οὔτε ἀπομάκρυνση ἀπό τήν κοινωνία. Ἀντιθέτως, εἶναι βαθιά καί ὑπεύθυνη συμμετοχή σέ αὐτήν.

Ὁ ἱερέας ζεῖ μέσα στόν κόσμο, ἀφουγκράζεται τίς ἀγωνίες τῶν νέων, στηρίζει τίς οἰκογένειες, παρηγορεῖ τόν πόνο, στέκεται δίπλα στόν ἄνθρωπο, στίς χαρές καί στίς δοκιμασίες του.

Εἶναι λειτουργός τῆς Ἐκκλησίας καί ταυτόχρονα λειτουργός τῆς κοινωνίας, γέφυρα πίστεως καί ζωῆς, παρουσίας καί ἐλπίδας.

Σέ μιά ἐποχή ὅπου πολλοί νέοι αἰσθάνονται ὅτι τό μέλλον εἶναι ἀβέβαιο καί ἡ προσφορά δύσκολη, ἡ Ἐκκλησία προτείνει ἕνα δρόμο ζωῆς μέ ποιότητα, βάθος καί ἐσωτερική πληρότητα.

Ὁ νέος πού ἀκούει μέσα του τήν κλήση τῆς Ἱερωσύνης δέν ἀρνεῖται τή χαρά καί τήν εὐτυχία. Τίς βιώνει σέ βάθος, μέσα ἀπό τή σχέση μέ τόν Θεό καί τήν ἀνιδιοτελῆ προσφορά στόν ἄνθρωπο. Ἡ ἱερατική ζωή, ὅταν βιώνεται μέ ἐλευθερία καί ἀγάπη, χαρίζει πρῶτον εἰρήνη καρδιᾶς, δεύτερον χαρά οὐσιαστική καί τρίτον αἴσθηση σκοποῦ.

Ἀπευθυνόμαστε, λοιπόν, σήμερα στούς νέους Ἕλληνες Ὀρθοδόξους καί τούς προτείνουμε νά ἀκούσουν τή φωνή τοῦ Θεοῦ μέσα τους πού τούς προσκαλεῖ νά πλησιάσουν τό Ἱερό Βῆμα, νά ἀνέβουν τά σκαλιά τῆς Ὡραίας Πύλης καί νά χειροτονηθοῦν ἱερεῖς μέ φόβο καί ἀγάπη γιά νά ὑπηρετήσουν τόν ἑαυτό τους, τίς οἰκογένειές τους καί τήν κοινωνία μας μέ τήν προσευχή καί τήν τέλεση τῶν μυστηριακῶν πράξεων τῆς Ἐκκλησίας.

Ὁμοίως, ἀπευθυνόμαστε τόσο στίς νέες γυναῖκες, ὅσο καί στίς συζύγους, νά μή δυσκολέψουν τούς συζύγους τους στήν ἀπόφαση αὐτή, ἀλλά νά τούς παρακινήσουν.

Μέσα σέ αὐτήν τήν πραγματικότητα, ἡ φωνή τοῦ Κυρίου ἀκούγεται πάντοτε ἐπίκαιρη καί δυνατή: «Ὁ μέν θερισμός πολύς, οἱ δέ ἐργάται ὀλίγοι».

Τά λόγια αὐτά δέν ἀποτελοῦν ἁπλή διαπίστωση, ἀλλά πρόσκληση εὐθύνης πρός ὁλόκληρο τό ἐκκλησιαστικό σῶμα.

Ἡ Ἐκκλησία ἔχει ἀνάγκη ἀπό νέους ἐργάτες, ἀπό νέους ἀνθρώπους μέ πίστη, ὑπακοή, ἦθος καί ἀγάπη, πού θά σταθοῦν μέ θυσιαστικό φρόνημα στόν στίβο τῆς ζωῆς καί θά διακονήσουν τόν ἄνθρωπο μέσα στίς προκλήσεις τῆς σύγχρονης κοινωνίας.

Ἡ Ἐκκλησία καί ἡ κοινωνία δέν βρίσκονται σέ ἀντίθεση. Ὁ ἱερέας καλεῖται νά ὑπηρετεῖ καί τίς δύο μέ συνέπεια καί ἐκκλησιαστικό φρόνημα.

Νά σέβεται τήν παράδοση καί ταυτόχρονα νά συνομιλεῖ μέ τή σύγχρονη πραγματικότητα. Νά ἐμπνέει μέ τό παράδειγμά του, νά ἑνώνει καί νά καλλιεργεῖ τήν ἐλπίδα σέ ἕνα κόσμο πού διψᾶ γιά ἀλήθεια, σταθερότητα καί νόημα.

Ἀδελφοί μας,

ἡ Ἐκκλησία προσεύχεται γιά τούς νέους πού ἀναζητοῦν τόν δρόμο τους καί καλεῖ ὅσους ἀκοῦν μέσα στή συνείδησή τους τή φωνή τοῦ Χριστοῦ νά μή φοβηθοῦν.

Νά Τόν ἐμπιστευθοῦν καί νά προσφέρουν τή ζωή τους ὡς δῶρο ἀγάπης στήν Ἐκκλησία καί στήν κοινωνία.

Εἴθε ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός νά φωτίζει τόν δρόμο κάθε νέου ἀνθρώπου καί νά χαρίζει στήν Ἐκκλησία Του ἄξιους, χαρούμενους καί θεοφόρους λειτουργούς.

Μετά πατρικῶν εὐχῶν καί ἀγάπης ἐν Κυρίῳ

† Ὁ Ἀθηνῶν Ι Ε Ρ Ω Ν Υ Μ Ο Σ, Πρόεδρος
† Ὁ Χαλκίδος Χρυσόστομος
† Ὁ Νέας Σμύρνης Συμεών
† Ὁ Κερκύρας, Παξῶν καί Διαποντίων Νήσων Νεκτάριος
† Ὁ Μεσογαίας καί Λαυρεωτικῆς Νικόλαος
† Ὁ Πατρῶν Χρυσόστομος
† Ὁ Κυθήρων καί Ἀντικυθήρων Σεραφείμ
† Ὁ Λαγκαδᾶ, Λητῆς καί Ρεντίνης Πλάτων
† Ὁ Καστορίας Καλλίνικος
† Ὁ Πολυανῆς καί Κιλκισίου Βαρθολομαῖος
† Ὁ Δράμας Δωρόθεος
† Ὁ Παραμυθίας, Φιλιατῶν καί Γηρομερίου Σεραπίων
† Ὁ Φλωρίνης, Πρεσπῶν καί Ἐορδαίας Εἰρηναῖος

Ὁ Ἀρχιγραμματεύς
† Ὁ Σκιάθου Ἰωάννης

(Αναφορά στην γνήσια νηστεία της Εκκλησίας μας και στις παραφθορές της)

     Εισήλθαμε, με τη χάρη του Θεού στην Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή, στην ιερότερη και κατανυκτικότερη περίοδο των εορτών του έτους, κατά την οποία μας καλεί η Αγία μας Εκκλησία να κάμουμε τον προσωπικό μας αγώνα για να καθαριστούμε από τα πάθη μας και να αποκτήσουμε την αυθεντικότητά μας ως άνθρωποι. Να βαδίσουμε τον τραχύ, αλλά αναγκαίο δρόμο της άσκησης, για να φθάσουμε καθαρισμένοι και πνευματικά ανακαινισμένοι, προκειμένου να εορτάσουμε θεοφιλώς την λαμπροφόρο Ανάσταση του Λυτρωτή μας Χριστού, η οποία σηματοδοτεί και την δική μας ανάσταση.

     Η αμαρτία γεννά τα πάθη, τα οποία, ως βλαβερά παθογόνα πνευματικά μικρόβια εισέρχονται στην ύπαρξή μας και μας φθείρουν σταδιακά και αθόρυβα, οδηγώντας μας ολοταχώς στον θάνατο, αρχικά στον σωματικό και εν συνεχεία στον πνευματικό και αιώνιο θάνατο, καθότι, όπως τόνισε ο Απόστολος Παύλος, «τα οψώνια της αμαρτίας (είναι) θάνατος» (Ρωμ.6,23). Και τούτο διότι η αμαρτία και τα «οψώνιά» της, τα πάθη, είναι αφύσικα και παρείσακτα στοιχεία  στην ανθρώπινη φύση, φρικτά και ολέθρια κατάλοιπα της πτώσεώς μας, της αποκοπής μας από την κοινωνία και την χάρη του Θεού.

      Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ήρθε στον κόσμο και καταδέχτηκε να γίνει άνθρωπος, να ντυθεί την τραυματισμένη από την αμαρτία σάρκα μας, για να μας απολυτρώσει από την αιχμαλωσία του Σατανά, την δουλεία της αμαρτίας, να μας γλυτώσει από τη φθορά και το θάνατο. Ίδρυσε την Αγία του Εκκλησία, να είναι το πνευματικό μας θεραπευτήριο, στην οποία μπορούμε να καταφεύγουμε για να γιατρευτούμε από τα άλγη της αμαρτίας, από την φθοροποιό δράση των παθών μας. Με την συνειδητή μας ένταξη σε Αυτή και την εθελούσια προσαρμογή της ζωής μας στις θεραπευτικές της μεθόδους, μπορούμε να προσελκύσουμε την Θεία Χάρη και να σωθούμε.

     Όπως σε ένα νοσοκομείο ακολουθούνται και εφαρμόζονται θεραπευτικές μέθοδοι για την αποκατάσταση της υγείας των ασθενών, έτσι και στην Εκκλησία μας, στο πνευματικό μας νοσοκομείο, ακολουθούνται και εφαρμόζονται θεραπευτικά μέσα για την πνευματική μας ίαση.

     Ένα από τα πλέον αποτελεσματικά μέσα είναι και η νηστεία, η οποία έχει πολύ μεγάλες ωφέλειες, τόσο στην ψυχοσωματική μας, όσο και στην πνευματικής μας ζωή. Μας τι δίδαξε πρώτος ο Κύριός μας Ιησούς, ο Οποίος, μετά την Βάπτισή Του και την έναρξη του σωτηριώδους έργου Του, νήστεψε για σαράντα ημέρες (Ματθ.4,2), θέλοντας να μας γνωρίσει την οδό της ασκήσεως, η οποία τιθασεύει τον κακό πτωτικό εαυτό μας, τον «παλαιό άνθρωπο» (Κολ.3,9), ο οποίος υπάρχει μέσα μας, ως πτωτικό κατάλοιπο και αντιστρατεύεται την προσπάθειά μας να ανακτήσουμε την αυθεντικότητά μας.

     Είναι σημαντικό το γεγονός ότι ο Χριστός, ως άνθρωπος, πειράστηκε από τον Σατανά κατά τη διάρκεια της νηστείας Του και τον νίκησε, «τότε ἀφίησιν αὐτὸν ὁ διάβολος» (Ματθ.4,11). Επίσης μας διαβεβαίωσε πως  «τοῦτο τό γένος ἐν οὐδενί δύναται ἐξελθεῖν εἰ μή ἐν προσευχῇ καί νηστείᾳ» ( (Μάρκ.9,29), για να μας τονίσει την αξία και την δύναμη της νηστείας.

    Συντάξαμε την παρούσα ανακοίνωσή μας για να γνωρίσουμε στους αγαπητούς μας αναγνώστες, ποια είναι η αληθινή, επωφελής και ευάρεστη νηστεία στο Θεό. Και τούτο διότι ο κόσμος και δυστυχώς μια μεγάλη μερίδα πιστών, αγνοούν την γνήσια νηστεία, ή έχουν λαθεμένες αντιλήψεις γι’ αυτήν.

     Είναι γνωστό πως η εγκράτεια και η νηστεία υπήρξε και στον προχριστιανικό κόσμο. Έχουμε μαρτυρίες, ότι Δίκαιοι της Παλαιάς Διαθήκης (Μωυσής, Ηλίας, κ.α.) υποβάλλονταν σε νηστείες, προκειμένου να επιτελέσουν το έργο που τους ανέθετε ο Θεός. Αλλά και στον ειδωλολατρικό κόσμο υπήρχε η συνήθεια της εγκράτειας και της νηστείας. Για παράδειγμα οι ιερείς – μάντεις του Δωδωναίου Διός, ασκούσαν δια βίου ακραία ασκητικότητα[1], «ανιπτόποδες» (δεν έπλεναν τα πόδια τους), «χαμαικοίτες» (κοιμούνταν στο χώμα) και νηστεύοντες, όπως μας πληροφορεί ο Όμηρος. Η Πυθία στο Μαντείο των Δελφών υποβάλλονταν σε αυστηρή νηστεία πριν υποβληθεί σε έκσταση για να χρησμοδοτήσει. Οι ιερείς της Κυβέλης ζούσαν ασκητική ζωή, όπως και οι «Εστιάδες» στη Ρώμη. Ρώμη. Ακραίες επίσης ασκητικές πρακτικές συναντάμε και στα ανατολικά ειδωλολατρικά θρησκεύματα (Ινδουισμό, Βουδισμό, κλπ.).       Ακόμα ακραίες ασκητικές τάσεις συναντάμε και σε αιρετικές (Γνωστικές) ομάδες στα πρωτοχριστιανικά χρόνια. 

     Η Εκκλησία μας, ακολουθώντας την βιβλική διδασκαλία για την νηστεία, την έχει εντάξει στον όλο πνευματικό αγώνα των πιστών, ως πολύτιμο μέσον για την κάθαρση των πιστών από τα πάθη, τους αισχρούς λογισμούς, τις αμαρτωλές έξεις και την αποδίωξη των δαιμόνων. Καθιέρωσε, για όλο το έτος συγκεκριμένες περιόδους νηστείας, όπως τις Τετάρτες και Παρασκευές, το Σαρανταήμερο πριν τα Χριστούγεννα, την Μεγάλη Τεσσαρακοστή πριν το Πάσχα, την νηστεία των Αγίων Αποστόλων και του Δεκαπενταύγουστου, και άλλων ημερών. 

     Και ερχόμαστε στη σημερινή εποχή, όπου παρατηρείται μια διαδεδομένη άσκηση της νηστείας και σε ανθρώπους οι οποίοι, είτε είναι χλιαροί και αδιάφοροι χριστιανοί, είτε δεν θέλουν να είναι χριστιανοί. Προφανώς, ακολουθούντες τις σύγχρονες οδηγίες της ιατρικής επιστήμης, περί της ωφελιμότητας της νηστείας, νηστεύουν, αποφεύγοντας ζωικές και λιπαρές τροφές. Σε αυτούς εντάσσονται και οι γνωστοί μας «vegans», οι οποίοι απέχουν από τις ζωικές τροφές δια παντός. Μια άλλη μερίδα «χορτοφάγων» είναι και εκείνοι οι οποίοι εκ πεποιθήσεως και από επίδραση των πανθεϊστικών θρησκευτικών δοξασιών των ανατολικών θρησκευμάτων, δεν θέλουν να τρώνε «ζωές», διότι, πιστεύοντας στην πλάνη της μετενσάρκωσης, θεωρούν ότι στα ζώα είναι «μετενσαρκωμένες» ψυχές!  

      Δεν θέλουμε να ψέξουμε τους ως άνω νηστευτές, ούτε να αμφισβητήσουμε τις ωφέλειες των ιδιότυπων νηστειών τους και ούτε να εκφέρουμε γνώμη για τις όποιες επιπτώσεις στην υγεία τους. Σκοπός μας είναι να προβάλλουμε την γνήσια νηστεία που μας διδάσκεικαι μας συστήνει η Αγία μας Εκκλησία και η οποία είναι απόρροια της διαρκούς παρουσίας και πνοής του Αγίου Πνεύματος σε Αυτή, οδηγώντας Την «εις πάσαν την αλήθειαν» (Ιωάν.16,17). Να προβάλλουμε τα σωτήρια αποτελέσματα της αληθινής και επωφελούς νηστείας για την όλη ψυχοσωματική μας υγεία και την πνευματική μας καλλιέργεια και πρόοδο. Μια νηστεία δοκιμασμένη στη δισχιλιόχρονη ιστορική της πορεία, από τους αμέτρητους Αγίους, οι οποίοι δι’ αυτής σώθηκαν (και σώζονται) αμέτρητοι Άγιοι.  

      Δεν θα προβάλλουμε προσωπικές απόψεις, αλλά θα παραθέσουμε ορισμένες γνώμες των Αγίων Πατέρων για την γνήσια νηστεία και τις ωφέλειές της στον πνευματικό μας αγώνα.  Σύμφωνα με αυτούς η νηστεία έχει διπλό χαρακτήρα. Πρώτον είναι αποχή από συγκεκριμένες τροφές και δεύτερον είναι αποχή από την αμαρτία. Η αποχή από ζωικές και λιπαρές τροφές, οι οποίες αποχαυνώνουν τον άνθρωπο, είναι προϋπόθεση για την αποχή από την αμαρτία. Ένας χαρισματικός σύγχρονος Γέροντας έλεγε πως «πνευματικός αγώνας με γεμάτο στομάχι δεν γίνεται»! Και επίσης, νηστεία η οποία δεν έχει ως πρωταρχικό στόχο την ψυχική κάθαρση και την πνευματική καλλιέργεια, είναι ελάχιστα επωφελής.  

     Ένας υπέροχος κατανυκτικός ύμνος της Εκκλησίας μας παροτρύνει: «Νηστεύσωμεν νηστείαν δεκτήν, εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ, ἀληθὴς νηστεία, ἡ τῶν κακῶν ἀλλοτρίωσις, ἐγκράτεια γλώσσης, θυμοῦ ἀποχή, ἐπιθυμιῶν χωρισμός, καταλαλιᾶς, ψεύδους, καὶ ἐπιορκίας· ἡ τούτων ἔνδεια, νηστεία ἐστίν, ἀληθὴς καὶ εὐπρόσδεκτος»[2].  Η Εκκλησία μας δεν γνωρίζει άλλη νηστεία από αυτή που στοχεύει στην ψυχική κάθαρση και την πνευματική πρόοδο. Μόνο αυτού του είδους η νηστεία είναι ευπρόσδεκτη στο Θεό και πραγματικά επωφελής στους πιστούς.   

       Και Ιερός Χρυσόστομος τονίζει πως αληθινή νηστεία είναι εκείνη που συνοδεύεται από την από την αποχή από τα κακά. Η νηστεία μας έχει : «παραδοθεί, για να χαλιναγωγήσει τη δύναμη της σάρκας και να κάνει τον ίππο των επιθυμιών μας πειθαρχικό. Εκείνος που νηστεύει πρέπει περισσότερο από όλους και από όλα να χαλιναγωγεί το θυμό, να έχει διδαχθεί την πραότητα και την επιείκεια, να έχει συντριμμένη την καρδιά, να απομακρύνει τις ενθυμήσεις των άτοπων και ανάρμοστων επιθυμιών, έχοντας μπροστά του το ακοίμητο εκείνο μάτι του Θεού και το αδωροδόκητο δικαστήριο. Επίσης, πρέπει να είναι ανώτερος από τα χρήματα, να δείχνει μεγάλη γενναιοδωρία στην ελεημοσύνη και να διώχνει από την ψυχή του κάθε κακία προς τον πλησίον. Αυτή είναι η αληθινή νηστεία. Μαζί με την αποχή από τα φαγητά ας δείξουμε και την αποχή από εκείνα που μας βλάπτουν, και για την άσκηση και εργασία των πνευματικών ας δείξουμε μεγάλη προθυμία. Εκείνος που νηστεύει πρέπει να είναι μετριόφρων, ήσυχος, ήμερος, ταπεινός, να περιφρονεί τη δόξα της παρούσας ζωής. Με πολλή ακρίβεια και συνέπεια να προσεύχεται και να εξομολογείται προς το Θεό, και όσο μπορεί να βοηθάει τον εαυτό του με την ελεημοσύνη. Να μην κάνουμε τίποτε αποβλέποντας στον έπαινο των ανθρώπων»[3].

      Επίσης ο ιερός πατήρ εξαίρει ως εξής τα αποτελέσματα της νηστείας: «ηρεμεί το πνεύμα και καταστέλλει τις άλογες επιθυμίες. Σ’ εκείνους που θέλουν να φιλοσοφούν είναι γλυκύς και ευχάριστος ο καιρός της νηστείας, η πνευματική άνοιξη των ψυχών, η αληθινή γαλήνη των λογισμών… Σ’ εμάς δε είναι γλυκιά και ευχάριστη η άνοιξη της νηστείας, γιατί συνήθως μας καταπραΰνει τα κύματα όχι των υδάτων, αλλά των άλογων επιθυμιών… Δεν διώχνει συνήθως τόσο γρήγορα το χειμώνα το χελιδόνι, όταν φανεί, όσο η νηστεία, όταν έρθει, απομακρύνει από τη σκέψη μας την τρικυμία των παθών»[4]. «Αγαπώ την νηστεία, γιατί είναι μητέρα σωφροσύνης και πηγή φιλοσοφημένης πράξεως»[5].  Και μας συμβουλεύει πώς οφείλουμε να νηστεύουμε: «Νηστεύεις; Απόδειξέ μου το διά μέσου των ίδιων έργων. Ποια έργα εννοεί; Αν δεις φτωχό, να τον ελεήσεις. Αν δεις εχθρό, να συμφιλιωθείς μαζί του. Αν δεις μια όμορφη γυναίκα, να την αντιπαρέλθεις. Ας μη νηστεύει λοιπόν μόνο το στόμα, αλλά και το μάτι και η ακοή, και τα πόδια και τα χέρια και όλα τα μέλη του σώματος μας. Να νηστεύουν τα χέρια, παραμένοντας καθαρά από την αρπαγή και την πλεονεξία. Να νηστεύουν τα πόδια, ξεκόβοντας από τους δρόμους που οδηγούν σε αμαρτωλά θεάματα. Να νηστεύουν τα μάτια, εξασκούμενα να μην πέφτουν ποτέ αμαρτωλά πάνω σε όμορφα πρόσωπα, ούτε να περιεργάζονται τα κάλλη των άλλων… Δεν τρως κρέας; Να μη φας και την ακολασία διά μέσου των ματιών. Ας νηστεύει και η ακοή. Και νηστεία της ακοής είναι να μη δέχεται κακολογίες και διαβολές… Ας νηστεύει και το στόμα από αισχρά λόγια και λοιδορίες. Διότι τι όφελος έχουμε, όταν απέχουμε από πουλερικά και ψάρια, δαγκώνουμε όμως και κατατρώμε τους αδελφούς μας;»[6]. 

     Ο Μ. Βασίλειος συμπληρώνει: «Μην περιορίζεις όμως την αρετή της νηστείας μόνο στη δίαιτα. Αληθινή νηστεία δεν είναι μόνο η αποχή από ορισμένα φαγητά, αλλά και η αποξένωση από τα πάθη και τις αμαρτίες: Να μην αδικήσεις κανένα. Να συγχωρήσεις τον πλησίον σου για τη λύπη που σου προξένησε, για το κακό που σου έκανε, για τα λεφτά που σου χρωστάει. Διαφορετικά, μολονότι δεν τρως κρέας, τρως τον ίδιο τον αδελφό σου. Μολονότι εγκρατεύεσαι στο κρασί, δεν εγκρατεύεσαι στις κακολογίες. Μολονότι νηστεύεις ως το βράδυ, ξοδεύεις την ημέρα σου στα δικαστήρια»[7]. 

     Αλλά ας διαβάσουμε τι δίδαξε και ο Άγιος Ιερομάρτυς Κοσμάς ο Αιτωλός: «Πρέπει και ημείς, αδελφοί μου, οι ευσεβείς χριστιανοί, να νηστεύωμεν πάντοτε, μα περισσότερον την Τετράδη, διατί επουλήθηκε ο Κύριος και την Παρασκευή διατί εσταυρώθη. Ομοίως έχομε χρέος να νηστεύωμεν και τες άλλες Τεσσαρακοστές, καθώς εφώτισε το Άγιον Πνεύμα τους αγίους Πατέρας της Εκκλησίας μας και μας έγραψαν δια να νηστεύωμεν, να νεκρώνωμεν τα πάθη, να ταπεινώνωμεν τη σάρκα, το σώμα, οπού είναι ένας λύκος, ένα γουρούνι, ένα θηρίον, ένα λιοντάρι. Και μάλιστα με τα ολίγα ζούμεν με ευκολία και όταν τρώγομεν πολλά, θέλομεν και έξοδα πολλά. Εγώ τώρα ημπορώ να ζήσω με εκατό δράμια ψωμί. Εκείνα τα ευλογεί ο Θεός διατί είναι αναγκαία και όχι να τρώγομεν εκατόν δέκα. Εκείνα τα δέκα τα καταράται, διατί είναι χαράμι, είναι εκεινού του πεινασμένου. Φυλάγετε αυτές τις τέσσερες Τεσσαρακοστές, χριστιανοί μου; Εδώ πώς πηγαίνετε; Αν είσθε χριστιανοί, πρέπει να τες φυλάγετε, μάλιστα την Μεγάλην Τεσσαρακοστήν»[8].

     Η αληθινή νηστεία, που προβάλλει η Ορθόδοξη Εκκλησία μας, ενέχει μεγάλες ωφέλειες στους πιστούς. Κάποιοι άγευστοι της ορθόδοξης πνευματικότητας και οι αιρετικοί (π.χ. Προτεστάντες), την κατηγορούν ως δήθεν έκφραση αποστροφής και καταφρόνησης του σώματος, την χαρακτηρίζουν ως ένα είδους σωματικής τιμωρίας. Αυτό δεν ευσταθεί, διότι οι Πατέρες τονίζουν πως η νηστεία της Εκκλησίας μας είναι «παθοκτόνος και όχι σωματοκτόνος». Είναι μέσον και τρόπος αγώνα, για την αποβολή από τον εαυτό μας των βλαβερών, επίκτητων και ξένων από τη φύση μας στοιχείων. Για την τιθάσευση του εκτραχηλισμένου εαυτού μας, όπως για παράδειγμα: της γαστριμαργίας, της κοιλιοδουλίας και των σαρκικών επιθυμιών, τα οποία μας υποδουλώνουν, μας καθιστούν έρμαια των τυφλών ορμέμφυτών μας και μας εμποδίζουν να καλλιεργήσουμε την πνευματικότητα. 

      Κάποιοι επίσης ισχυρίζονται ότι η νηστεία εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία. Ως αντίκρουση αυτής της αστήρικτης θέσης προβάλουμε τους μοναχούς μας, οι οποίοι όχι μόνον δεν βλάπτεται η υγεία τους από τη νηστεία, αλλά μάλλον ωφελείται, αφού, στην πλειοψηφία τους ζουν, κατά μέσον όρο, πολύ περισσότερο από τους κοσμικούς! 

       Περαίνοντας την ανακοίνωσή μας, νομίζουμε ότι παρουσιάσαμε την αληθινή και γνήσια νηστεία, που διδάσκει και προτείνει η Αγία μας Εκκλησία, ξεχωρίζοντάς την από τις όποιες νηστείες και δίαιτες των εκτός Αυτής. Αυτή η νηστεία δεν είναι και δεν θα πρέπει να είναι, αυτοσκοπός, αλλά τρόπος και στάση ζωής, να μην περιορίζεται στην αποχή από κάποιες τροφές, αλλά να είναι έκφανση και έκφραση του  γενικότερου χαρακτήρα εγκράτειας και της ασκητικότητας της χριστιανικής ζωής. Είναι το μέσον για την κάθαρση από τα ψυχοκτόνα πάθη μας, θεραπευτική αγωγή της της βαριά τραυματισμένης και νοσούσης, εξαιτίας της αμαρτίας, ψυχοσωματικής μας υπόστασης, με μέτρο τις ιδιαιτερότητες του καθενός μας. 

     Ας κάμουμε λοιπόν όλοι μας τον προσωπικό μας αγώνα αυτή την ιερή και κατανυκτική περίοδο. Ας ασκηθούμε στα φιλάνθρωπα πλαίσια που ορίζει η Αγία μας Εκκλησία, νηστεύοντας και από τις τροφές, αλλά και από τις αμαρτωλές έξεις. Ας κατεβούμε στο νοητό στάδιο των αρετών και να τρέξουμε τον καλό αγώνα. Δεν έχει σημασία αν έρθουμε πρώτοι, ή δεύτεροι ή τελευταίοι, σημασία έχει να μην μείνουμε απλοί θεατές. 

      Όλοι έχουμε μερίδιο στα πνευματικά βραβεία που μοιράζει ο Δεσπότης και Λυτρωτή μας Χριστός, φτάνει να προσπαθήσουμε και να δείξουμε αγαθή διάθεση και προθυμία αποδοχής! Αυτό θα ακούσουμε, κατά την λαμπροφόρο νύχτα της Αναστάσεως, στον υπέροχο «Κατηχητικό λόγο» του ιερού Χρυσοστόμου: «Ει τις έκαμε νηστεύων, απολαυέτω νυν το δηνάριον. Ει τις από της πρώτης ώρας ειργάσατο, δεχέσθω σήμερον το δίκαιον όφλημα. Ει τις μετά την τρίτην ήλθεν, ευχαρίστως εορτασάτω. Ει τις μετά την έκτην έφθασε, μηδέν αμφιβαλλέτω· και γαρ ουδέν ζημειούται. Ει τις υστέρησεν εις την ενάτην, προσελθέτω, μηδέν ενδοιάζων. Ει τις εις μόνην έφθασε την ενδεκάτην, μη φοβηθή την βραδύτητα· φιλότιμος γαρ ων ο Δεσπότης, δέχεται τον έσχατον καθάπερ και τον πρώτον· αναπαύει τον της ενδεκάτης, ως τον εργασάμενον από της πρώτης· και τον ύστερον ελεεί και τον πρώτον θεραπεύει· κακείνω δίδωσι και τούτω χαρίζεται· και τα έργα δέχεται και την γνώμην ασπάζεται· και την πράξιν τιμά και την πρόθεσιν επαινεί. Ουκούν εισέλθετε πάντες εις την χαράν του Κυρίου υμών· και πρώτοι και δεύτεροι τον μισθόν απολαύετε»! 

      Ευχόμαστε στους αγαπητούς αναγνώστες μας καλή και ευλογημένη Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Καλό στάδιο. Καλό Πάσχα! 

Το ύστατο χαίρε στον πρώην Μητροπολίτη Θήρας Επιφάνιο

Ὁ Πρωτοπρεσβύτερος (καί Ἱερομόναχος 20/6/2023) Στέφανος Ἀναγνωστόπουλος τοῦ Κων/νου γεννήθηκε στὴ Δράμα τό 1931 ἀπό Ἕλληνα πατέρα καὶ Ρουμάνα μητέρα. Ἔλαβε δημοτικὴ καὶ γυμνασιακὴ ἐκπαίδευσι στὴ Δράμα, περνώντας τὰ παιδικά του χρόνια μὲ φτώχεια καὶ πολλὲς στερήσεις. Ὑπηρέτησε στὸν Ἑλληνικὸ Στρατὸ γιά 30 μῆνες ὡς ἔφεδρος Ἀνθυπολοχαγός. Μετὰ τὴν ἀποστράτευσί του ἐργάστηκε ὡς βοηθὸς Λογιστοῦ. Τό 1957 ἐνυμφεύθη τὴν Ἑλένη Λιασκοπούλου τοῦ Δημητρίου ἀπὸ τὴ Θεσσαλονίκη. Ἀπὸ τὸ γάμο τους ἕως καὶ τό 2018 ἀπέκτησαν 7 παιδιά, 18 ἐγγόνια καί 19 δισέγγονα.

Ἀπορρίπτοντας σημαντικὴ ὑποτροφία στὴ Γαλλία γιὰ σπουδὲς στὴν κλασσικὴ φανητικὴ μουσική (1952), τό 1958 ἀνταποκρινόμενος στὴν Ἱερατική του κλήση εἰσάγεται στὸ τότε Ἀνώτερο Ἐκκλησιαστικὸ Φροντιστήριο Θεσσαλονίκης. Στίς 22-08-1959 χειροτονεῖται Διάκονος καὶ στίς 26-03-1961 Πρεσβύτερος, μὲ ὀργανικὴ θέσι στὸν Ἅγιο Ἀθανάσιο Εὐόσμου, ἀπὸ τὸν τότε Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονα Παπαγεωργίου. Τό 1973 φοίτησε στὴν Θεολογικὴ Σχολὴ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν.

Ἀπὸ τό 1962 συνεδέθη πνευματικὰ μὲ τὸν Γέροντα Ἐφραὶμ τὸν Φιλοθεΐτη, καὶ ὁ σύνδεσμος αὐτὸς ἀπετέλεσε ὁρόσημο στὴν πνευματική του ζωή.

Ἀπὸ τὸν Ἰανουάριο τοῦ 1966 ὑπηρέτησε γιά 16 ἔτη ὡς Οἰκονόμος καὶ Πρωτοπρεσβύτερος στὸν Ἱερὸ Ναὸ Ἁγίου Βασιλείου καὶ γιά 46 ἔτη, ἐν ἐνεργείᾳ καὶ ὡς συνταξιοῦχος, στὸν Ἰδρυματικὸ Ναὸ Ἁγίας Βαρβάρας Ἀμφιάλης Κερατσινίου τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πειραιῶς.

Ἡ ἱερατική του πορεία χαρακτηρίστηκε ἀπὸ τὴ διακονία στὸ Μυστήριο τῆς ἱερᾶς Ἐξομολογήσεως, τὰ πυκνὰ κηρύγματα τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ καὶ τὶς συχνὲς ἀγρυπνίες. Ὑπῆρξε δέ καὶ Πνευματικὸς σὲ Γυναικεῖες Ἱερὲς Μονές, καὶ ἕως τῆς κοιμήσεώς του στὴν Ἱ. Μονὴ Παναγίας Βαρνάκοβας.

Συνέγραψε 12 βιβλία:

1. Ἀνασασμοὶ Σωτηρίας
2. Ἐμπειρίες κατὰ τὴν Θεία Λειτουργία (κυκλοφόρησε ἤδη σέ 64.000 ἀντίτυπα, ἐκ τῶν ὁποίων τά 10.800 διενεμήθησαν δωρεὰν εἰς ὅλους τοὺς Κληρικοὺς τῶν Ἐκκλησιῶν Ἑλλάδος, Κρήτης καὶ Δωδεκανήσων)
3. Τὸ «Πιστεύω» ὡς γνώσις καὶ βίωμα
4. Ἡ Εὐχὴ μέσα στὸν κόσμο
5. Πνευματικὲς διαδρομὲς στοὺς Μακαρισμούς
6. Οἱ Ἀναβαθμοὶ στὴν ἐν Χριστῷ πορεία
7. «Τοῖς κατὰ πρόθεσιν κλητοῖς» (Ἀνάλυσις τῆς Πρὸς Ρωμαίους Ἐπιστολῆς)
8. «Ἡμέρα τῇ ἡμέρᾳ ἐρεύγεται ρῆμα»
9. Ἀλήθεια, ξέρεις ποιὸς εἶσαι;
10. Ἐγῶ φταίω… Ἐσύ;
11. Ποῦ πᾶμε;
12. Λόγος εἰς μνήμην τοῦ Ἁγίου Γέροντός μου Ἐφραῖμ τοῦ Φιλοθεΐτου

Τὰ βιβλία του μεταφράστηκαν στὰ Ρουμανικά, Ἀγγλικά, Γαλλικά, Γεωργιανά, Ρωσικά, Ἱσπανικά καὶ ἀποσπάσματα στὰ Σλοβενικὰ καὶ Ἀραβικά.

(τό βιογραφικό του ἀντιγράφηκε ἀπὸ τὸ βιβλίο του «Ἐμπειρίες κατὰ τὴν Θεία Λειτουργία» 2023)

Ἐκοιμήθη ἐν Κυρίῳ στίς 24/2/2026 ἀνήμερα τῆς Α’ καί Β’ εὑρέσεως τῆς κεφαλῆς τοῦ Τιμίου Προδρόμου.

Τὴν εὐχή σου Γέροντά μας

Εκοιμήθη, σήμερα Καθαρά Τρίτη, 24 Φεβρουαρίου 2026, ο π.Στέφανος Αναγνωστόπουλος σε ηλικία 96 ετών.

Σήμερα το μεσημέρι θα μεταφερθεί το σκήνωμα του μακαριστού π.Στεφάνου από την Πάτρα στον Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας Αμφιάλης Κερατσινίου.

Αύριο, Τετάρτη 24 Φεβρουαρίου το πρωί στις 10.00 θα τελεσθεί η Εξόδιος Ακολουθία και στη συνέχεια θα μεταφερθεί στην Ιερά Μονή Παναγίας Βαρνάκοβας Φωκίδας όπου θα ενταφιαστεί.

Το σκήνωμα του αοιδίμου πατρός θα τεθεί σε προσκύνημα από σήμερα έως αύριο κατά την Εξόδιο Ακολουθία.

Ο π. Στέφανος γεννήθηκε στη Δράμα της Μακεδονίας το 1930 από Έλληνα πατέρα και Ρουμάνα μητέρα.

Τελείωσε το δημοτικό και το γυμνάσιο στη Δράμα, περνώντας τα παιδικά του χρόνια με φτώχεια και πολλές στερήσεις.

Υπηρέτησε στον ελληνικό στρατό για 30 μήνες ως έφεδρος ανθυπολοχαγός.

Μετά τη θητεία του εργάστηκε ως λογιστής.

Το 1957 νυμφεύθηκε την Ελένη Λιασκοπούλου (μετέπειτα Μοναχή Εφραιμία) από τη Θεσσαλονίκη, με την οποία απέκτησαν 7 παιδιά. 6 κορίτσια και 1 αγόρι.

Απορρίπτοντας σημαντική υποτροφία για σπουδές στην Γαλλία στην κλασική φωνητική μουσική, και έχοντας ιερατική κλήση, εισήλθε το έτος 1958 στο Ανώτερο Εκκλησιαστικό Φροντιστήριο Θεσσαλονίκης.

Στις 22 Αυγούστου 1959 χειροτονείται Διάκονος και στις 26 Μαρτίου 1961 Πρεσβύτερος από τον μακαριστό Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, Παντελεήμονα Παπαγεωργίου, ενώ τοποθετείται Εφημέριος στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Ευόσμου.

Το 1973 φοίτησε στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Από το 1962 συνδέθηκε πνευματικά με τον μακαριστό Γέροντα Εφραίμ Φιλοθεΐτη-Αριζονίτη, σύνδεσμος που απετέλεσε ορόσημο στη ζωή του.

Υπηρέτησε ως Εφημέριος στην Ιερά Μητρόπολη Πειραιώς, στους Ιερούς Ναούς Αγίου Βασιλείου Πειραιώς και στον Ιδρυματικό Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας Αμφιάλης Κερατσινίου, επί μακαριστών Μητροπολιτών Πειραιώς, Χρυσοστόμου Ταβλαδωράκη και Καλλινίκου Καρούσου, από τον οποίο έλαβε το Οφφίκιο του Πρωτοπρεσβυτέρου, ενώ διέμεναν με την οικογένειά του, αρχικά στο Πέραμα και στη συνέχεια στην Αμφιάλη Κερατσινίου.

Κατά την ιερατική του πορεία εξομολόγησε χιλιάδες χριστιανών, κήρυξε τον θείο λόγο, υπήρξε πνευματικός πατέρας γυναικείων αδελφοτήτων, ενώ συνέγραψε δεκάδες βιβλία θεολογικού περιεχομένου.

Ο π.Στέφανος εκάρη Μοναχός από τον Γέροντα Φιλόθεο, Καθηγούμενο της Ιεράς Μονής Καρακάλλου Αγίου Όρους, επίσης πνευματικό τέκνο του Γέροντος Εφραίμ του Φιλοθεΐτου-Αριζονίτου.

Τα τελευταία χρόνια ζούσε στην Πάτρα, φιλοξενούμενος από πνευματικά του τέκνα.

Εκοιμήθη στην Πάτρα την Καθαρά Τρίτη 24 Φεβρουαρίου 2026, σε ηλικία 96 ετών.

Είναι ένας σύγχρονος νηπτικός πατέρας της Εκκλησίας μας.

Η Εξόδιος Ακολουθία π Στεφάνου Αναγνωστοπούλου: Θα τελεστεί αύριο, Τετάρτη, στις 10:00 π.μ., στον Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας Αμφιάλης.

Να έχουμε την ευχή του!

“Εἰ δὲ ἀπεθάνομεν σὺν Χριστῷ,
πιστεύομεν ὅτι καὶ συζήσομεν αὐτῷ”
(Ρωμ. 6,8)

Με την κα­τ’ άν­θρω­πον θλί­ψη, η Ι­ε­ρά Μη­τρό­πο­λη Θήρας, Αμοργού & Νήσων α­ναγ­γέλ­λει την εις Κύ­ριον εκ­δη­μί­α του α­ει­μνή­στου Πα­τρός η­μών και Ι­ε­ράρ­χου, Μη­τρο­πο­λί­του πρώ­ην Θήρας, Αμοργού & Νήσων κυ­ρού Επιφανίου.

Ο α­οί­δι­μος Ποι­με­νάρ­χης της Ι­ε­ράς Μη­τρο­πό­λε­ώς μας κυ­ρός Επιφάνιος υ­πήρ­ξε δι­δά­σκα­λος της Α­λη­θεί­ας, λει­τουρ­γός των Μυ­στη­ρί­ων του Θε­ού, πνευ­μα­τι­κός πα­τέ­ρας του λα­ού, πρό­τυ­πο τα­πει­νο­φρο­σύ­νης και αυ­το­θυ­σί­ας. Στον ευ­λο­γη­μέ­νο Αμ­πε­λώ­να των Κυκλάδων νήσων που του ενεπιστεύθη ο Κύριος καλ­λι­έρ­γη­σε τον λό­γο της α­λη­θεί­ας, έ­θρε­ψε το ποί­μνιο με την τρο­φή της θε­ο­γνω­σί­ας και α­φι­έ­ρω­σε ό­λον τον ε­αυ­τό του στη δι­α­κο­νί­α της Εκ­κλη­σί­ας, του Θε­ού και των αν­θρώ­πων.

Υ­πήρ­ξε «ἄν­θρω­πος τοῦ Θε­οῦ» (Α’ Τιμ. 6,11), ζων­τα­νός μάρ­τυ­ρας της πί­στε­ως και α­λη­θι­νός συ­νε­χι­στής της πα­ρα­δό­σε­ως των Αγί­ων Πα­τέ­ρων, ο ο­ποί­ος σή­με­ρα ε­πι­στρέ­φει στον Δη­μι­ουρ­γό του, εν­δε­δυ­μέ­νος ό­χι την φθαρ­τό­τη­τα της σαρ­κός, αλ­λά το έν­δυ­μα της α­φθαρ­σί­ας, προ­σμέ­νον­τας τη φω­νή του Δε­σπό­του Χρι­στού: «Εὖ, δοῦ­λε ἀ­γα­θὲ καὶ πι­στέ! Εἴ­σελ­θε εἰς τὴν χα­ρὰν τοῦ Κυ­ρί­ου σου·» (Ματθ. 25,21).

Η νεκρώσιμος ακολουθία του μα­κα­ρι­στού Ι­ε­ράρ­χου θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στην γενέτειρά του Αμοργό την Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου και ώ­ρα 10:30 π.μ. στον Ενοριακό Ι­ε­ρό Να­ό Α­γί­ου Γεωργίου Καταπόλων Αμοργού, ό­που θα τε­θεί σε λα­ϊ­κό προ­σκύ­νη­μα και ο εν­τα­φια­σμός -κατόπιν επιθυμίας του- στο κοιμητήριο Βρουτσίου Αμοργού.

Κα­τό­πιν των α­νω­τέ­ρω, με την ελ­πί­δα της Α­να­στά­σε­ως και τη βε­βαι­ό­τη­τα της αι­ώ­νιας κοι­νω­νί­ας με­τά του Θε­ού, πα­ρα­κα­λού­με τον Δι­και­ο­κρί­τη Κύ­ριο ό­πως τά­ξει «ἐν σκη­ναῖς δι­καί­ων» και α­να­παύ­σει «ἐν κόλ­ποις Ἀ­βρα­άμ» την ψυ­χή του ­εξ η­μών με­τα­στάν­τος Ι­ε­ράρ­χου κυ­ρού Επιφανίου, συ­να­ριθ­μή­σει δε αυ­τόν με­τά των Α­γί­ων.

Σύν­το­μο βι­ο­γρα­φι­κό
μα­κα­ρι­στού Μη­τρο­πο­λί­του πρώ­ην Θήρας, Αμοργού & Νήσων κυ­ρού Επιφανίου

Ο α­εί­μνη­στος Ποι­με­νάρ­χης της Ι­ε­ράς Μη­τρο­πό­λε­ώς μας κυ­ρός Επιφάνιος γεν­νή­θη­κε στο Βρούτσι της Αμοργού το 1934.

Το 1958, χειροτονήθηκε διάκονος, ενώ το 1964 χειροτονήθηκε πρεσβύτερος.

Το 1964 έλαβε πτυχίο από την Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Υπηρέτησε ως ιεροκήρυκας στην Ιερά Μητρόπολη Θήρας, Αμοργού και Νήσων, καθώς και ηγούμενος της Ιεράς Μονής Παναγίας Χοζοβιωτίσσης Αμοργού από το 1965 έως το 2003

Στις 9 Ιανουαρίου 2003 εξελέγη από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, Μητροπολίτης Θήρας, Αμοργού και Νήσων, με 59 ψήφους.

Ο μακαριστός χειροτονήθηκε Επίσκοπος στις 11 Ιανουαρίου 2003.

Δι­ε­ποί­μα­νε τον ευ­λα­βή λα­ό της το­πι­κής μας Εκ­κλη­σί­ας, α­πο­τε­λών­τας α­ξι­ο­μί­μη­το πα­ρά­δειγ­μα Ε­πι­σκό­που, δι­α­κρι­νο­μέ­νου για την α­λη­θι­νή ευ­σέ­βεια και το α­κέ­ραι­ο εκ­κλη­σι­α­στι­κό του ή­θος. Κα­θ’ ό­λη την Αρ­χι­ε­ρα­τι­κή δι­α­κο­νί­α του, ο α­ξι­ο­μα­κά­ρι­στος Ι­ε­ράρ­χης, με το κή­ρυγ­μα του λό­γου του Θε­ού, την εκ­κλη­σι­ο­λο­γι­κή και λει­τουρ­γι­κή συ­νέ­πειά του, αλ­λά και τη χει­ρο­το­νί­α πλή­θους κλη­ρι­κών, συ­νέ­βα­λε στον φω­τι­σμό των πι­στών της Ι­ε­ράς Μη­τρο­πό­λε­ώς μας.

Ο α­οί­δι­μος Ι­ε­ράρ­χης κυ­ρός Επιφάνιος δεν έ­παυ­σε πο­τέ να με­ρι­μνά και για την κά­λυ­ψη των υ­λι­κών α­ναγ­κών των εμ­πε­ρί­στα­των συ­ναν­θρώ­πων μας, ε­πι­τε­λών­τας σπου­δαί­ο ποι­μαν­τι­κό και φι­λαν­θρω­πι­κό έρ­γο.

Στις 28 Αυγούστου 2021 υπέβαλε παραίτηση προς την Ιερά Σύνοδο, επικαλούμενος το προκεχωρημένο της ηλικίας του.

Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος την έκανε αποδεκτή στις 9 Σεπτεμβρίου και εξέλεξε διάδοχό του στις 8 Οκτωβρίου 2021.

Επιφανίου του Σε­βα­σμι­ω­τά­του και Θε­ο­προ­βλή­του Μη­τρο­πο­λί­του αι­ω­νί­α η μνή­μη! Α­μήν!

Θήρα, 23 Φεβρουαρίου 2026